İdarenin Tanımı ve Kapsamı İdare hukuku, devletin yürütme organının faaliyetlerini, teşkilat yapısını ve bireylerle olan ilişkilerini düzenleyen bir kamu hukuku dalıdır. Temel amacı, kamu yararını gözetirken bireyin haklarını devletin “üstün gücü” karşısında korumaktır. Türkiye gibi hukuk devletlerinde idare, her adımında hukuka uygun hareket etmek zorundadır.
İdarenin Kanuniliği ve Hukuk Devleti İlkesi Hukuk devleti olmanın en temel şartı, idarenin her türlü eylem ve işleminin kanuna dayanmasıdır. İdare, kanunların kendisine vermediği bir yetkiyi kullanamaz. Bu ilke, bireylerin devlet karşısında kendilerini güvende hissetmelerini sağlar; çünkü idarenin neyi yapıp neyi yapamayacağı önceden bellidir. İdarenin takdir yetkisi olsa bile, bu yetki sınırsız değildir ve yine hukuk çerçevesinde, kamu yararı amacıyla kullanılmalıdır.
İdari İşlemlerin Unsurları ve İptal Davaları Bir idari işlemin (örneğin bir memur ataması veya bir ruhsat iptali) geçerli olabilmesi için beş temel unsurda hukuka uygun olması gerekir: Yetki, Şekil, Sebep, Konu ve Amaç. Eğer bir işlem bu unsurlardan herhangi birinde sakatlık barındırıyorsa, menfaati ihlal edilen kişiler idari yargıda İptal Davası açabilirler. İptal kararı verildiğinde, işlem hiç tesis edilmemiş gibi geçmişe etkili olarak ortadan kalkar.
İdarenin Sorumluluğu ve Tam Yargı Davaları İdare, faaliyetlerini yürütürken kişilere zarar verirse bu zararı tazmin etmekle yükümlüdür. “Hizmet kusuru” veya “kusursuz sorumluluk” ilkeleri çerçevesinde, idarenin eylemlerinden doğan maddi ve manevi zararların giderilmesi için Tam Yargı Davası açılır. Örneğin, yol yapım çalışması sırasında gerekli önlemler alınmadığı için kaza yapan bir vatandaşın zararını devlet karşılamak zorundadır.
